Acceptance Commitment Therapie (ACT) – Wat is het en hoe werkt het?

Dit is een informatief artikel over acceptance and commitment therapie (ACT).

Ben je opzoek naar een erkende psycholoog? Met Mindler kun je direct online met een psycholoog praten.

Wij bieden videogesprekken met psychologen aan zonder wachttijd. Ook worden alle gesprekken volledig vergoed door je zorgverzekering.

Download nu de app of bekijk onze psychologen.

Introductie tot acceptance and commitment therapie

Accepteer je negatieve gevoelens, gedachten en klachten waar je geen controle over hebt en focus je op dingen die het leven wél de moeite waard maken. Dat is heel kort het doel van ACT therapie. Voor deze vrij nieuwe vorm van therapie kun je terecht bij Mindler. Door de Mindler app op je telefoon te downloaden kun je razendsnel in contact komen met professionele behandelaars. Je kiest de behandelaar uit die het beste bij jou past en volgt je therapie door middel van een videoverbinding. Om ACT therapie te volgen hoef je dus je dus niet fysiek naar een psycholoog toe, maar praat je hem of haar vanaf een plek die voor jou handig is, bijvoorbeeld je eigen keuken of woonkamer.

Word jij soms ook moedeloos van je leven met (fysieke of mentale) pijn? Dat is niet heel gek, want pijn die steeds weer terugkeert kan behoorlijk frustrerend zijn. Het liefste zou je een wonderpil slikken, die je voor altijd verlost van je sombere gedachten over zaken waar je zelf geen controle op lijkt te hebben.

Het besef dat deze pil niet bestaat en dat je voorlopig niet van je pijn af bent kan ervoor zorgen dat zich een donkere wolk boven je samenpakt en je het allemaal even niet meer ziet zitten. Op dit soort momenten heb je vaak geen zin meer om de dingen te doen die het leven echt de moeite waard maken en lijkt de wereld alleen maar donkerder te worden.

Denk je wel eens: “Wat is mijn leven nog waard als ik er door de pijn nooit van kan genieten?” Dan doe je er goed aan verder te lezen, want het kan zomaar zijn dat ACT therapie precies is wat jij nodig hebt.

Wat is ACT therapie? 

Om uit te zoeken of deze therapie wat voor je is, moet je natuurlijk eerst het antwoord weten op de vraag: wat is ACT therapie? ACT therapie is een vrij nieuwe vorm van gedragstherapie, die voortkomt uit de Boeddhistische Psychologie Stroming. De wetenschappelijk onderbouwde therapie richt zich op jouw gevecht tegen obstakels in het leven, die je verhinderen de dingen te doen die het leven de moeite waard maken. 

Het doel van ACT therapie is niet het verminderen van specifieke klachten bij een persoon, maar juist het beter leren omgaan met die klachten. ACT therapie zorgt ervoor dat je psychisch flexibeler wordt door je te focussen op zaken waar je wél controle over hebt, bijvoorbeeld je gedrag.  

ACT betekenis 

ACT staat voor ‘acceptance and commitment’. In het Nederlands is dat ‘acceptatie en inzet’. 

Het omgaan met obstakels is het gedeelte van de therapie wat ‘acceptance’ wordt genoemd. Het investeren in de zaken die jouw leven de moeite waard maken is het ‘commitment’-deel van de therapie. 

Hoe werkt ACT therapie? 

ACT therapie kunnen we misschien beter ACT training noemen. Je moet namelijk zelf aan de slag met verschillende oefeningen. Helaas kunnen we niet voorkomen dat we te maken krijgen met negatieve ervaringen. Deze horen nou eenmaal bij het leven en daar hebben we geen enkele controle over. 

Sommige mensen kunnen beter met negatieve ervaringen omgaan dan anderen. Een boek lezen, een lange wandeling maken of een yogales nemen kan zorgen voor de rust om de negatieve ervaring een plek te geven. 

Maar soms heb je aan die zelfredzaamheid niet genoeg en blijven de negatieve gedachtes door je hoofd spoken. Experiëntiële vermijding ligt dan op de loer. Dat betekent dat je jouw klachten of negatieve ervaringen onbewust vermijdt waardoor je vaak juist nog meer klachten krijgt. 

Tijdens je therapie ga je kijken naar wat je precies dwars zit, en vooral hoe je daarmee omgaat. Dit doe je door middel van verschillende oefeningen. Deze oefeningen zorgen ervoor dat je obstakels leert accepteren en stopt met vechten tegen je negatieve gevoelens. Dit ‘vechten’ wordt vaak als heel vermoeiend ervaren en zorgt vaak voor nog meer klachten. 

Niet kijken naar gevoel, maar naar gedrag

Bij ACT therapie wordt niet zozeer gekeken naar je gevoel, maar juist naar je gedrag. Hoe ga je met bepaalde gevoelens om? Je gedrag kun je namelijk sturen, gevoelens en gedachten komen spontaan bij je op. In tegenstelling tot andere vormen van therapie spelen gedragingen bij ACT dus een grotere rol dan gevoelens en gedachten. 

Het kan zijn dat je tijdens je therapie heel specifiek naar bepaalde ervaringen gaat zoeken, om te kijken hoe jij hiermee bent omgegaan. Misschien heb je de nare ervaring wel helemaal weggedrukt en komt het door zo’n oefening weer naar boven. Je kunt je daardoor tijdens de therapie eerst slechter gaan voelen voordat je je weer beter voelt. 

De ACT therapeut begeleid je op een professionele manier tijdens het hele proces, en geeft je oefeningen die het beste bij jouw situatie passen. 

Voor wie is ACT bedoeld? 

ACT therapie kan voor heel veel verschillende klachten ingezet worden. Bij mensen die last hebben van een burn-out bijvoorbeeld. Maar ook bij heel veel andere klachten kun je terecht bij een ACT therapeut. Je kunt aan ACT therapie denken als je last hebt van één van de volgende klachten: 

  • Chronische pijn
  • Angsten of fobie 
  • Depressie 
  • Obsessieve-compulsieve stoornis
  • Eetstoornis
  • Burn-out of stress
  • Levensfaseproblematiek
  • Psychotische stoornis
  • Epilepsie
  • Diabetes 
  • Verslaving

Overigens hebben ook sporters zonder psychische klachten voordeel gehad bij ACT interventies; zij leverden er betere sportprestaties door. 

Enkele ACT gecertificeerde psychologen werkzaam bij Mindler:

Voor- en nadelen van ACT therapie 

Er zitten, net zoals bij alle vormen van therapie, zowel voordelen als nadelen aan ACT therapie. We zien wel meer voordelen dan nadelen.

Voordelen van ACT therapie 

Wetenschappelijk bewezen: ACT therapie is wetenschappelijk bewezen. Dat betekent dat wetenschappers hebben onderzocht of de therapie doel treft. Het feit dat ACT in 2011 in de Verenigde Staten is erkend als als ‘evidence based’ zou moeten bewijzen dat ACT therapie werkt. 

Praktisch: Omdat de therapie werkt met oefeningen en daarin een duidelijke structuur is aangebracht, is de therapie heel praktisch toe te passen. Je kunt direct met je oefeningen aan de slag. 

Voor veel klachten geschikt: De therapie kan helpen bij heel veel verschillende klachten toegepast worden. Zowel bij mentale klachten als bij fysieke klachten. 

Nadelen van ACT therapie 

Kritiek: Hoewel de ACT therapie grotendeels wordt bejubeld is er af en toe ook wat kritiek op de therapie. Zo wordt er gezegd dat de inzichten binnen ACT niets nieuws zijn en dat deze al lang worden toegepast in cognitieve gedragstherapie. Bovendien vinden sommigen de ACT onderzoekers iets té enthousiast, en vinden critici dat er soms iets teveel op de feiten vooruit wordt gelopen. Nergens wordt echter gezegd dat de therapie niet zou werken.  

Vaste werkwijze: De werkwijze van de ACT therapie ligt vast en wordt punt voor punt afgewerkt. Daarom is er vaak geen ruimte om de therapie helemaal toe te spitsen op een persoonlijke situatie. Dit zou in principe ook niet nodig moeten zijn, maar het kan zijn dat je dit als volger van de therapie als vervelend ervaart. 

ACT oefeningen

ACT therapie werkt met oefeningen. Deze oefeningen helpen je te concentreren op zaken in het leven die je zelf in de hand hebt. Maar ze helpen je ook om bepaalde zaken waar je geen controle over te hebben te accepteren, door er bijvoorbeeld eens op een afstand naar te kijken. Alle oefeningen zijn gebaseerd op de ACT methode. 

ACT methode 

De ACT methode bestaat uit zes verschillende vaardigheden: acceptatie, defusie, het zelf, hier en nu, waarden en toegewijd handelen. Vaak worden ze in een hexagram getoont, met in het midden de term ‘psychologische flexibiliteit’. We gaan alle vaardigheden even langs:

  • Acceptatie: Je leert stoppen met vechten tegen dingen waar je niets aan kunt doen en maakt ruimte voor je vervelende ervaringen. 
  • Defusie: Wat is gevoel en wat is gedrag? Cognitieve defusie leert je gevoel, gedachten en je gedrag los van elkaar te zien. Hiermee zorg je ervoor dat je bewust kiest voor het volgen van een gevoel of niet.
  • Het zelf: Hier geef je antwoord op de vraag hoe jij jezelf ziet in je eigen omgeving. Je leert jezelf zien, en niet je problemen.  
  • Contact met het hier en nu: Deze vaardigheid leert je niet te blijven dwepen over het verleden en je minder zorgen te maken over de toekomst. Je focust je op het hier en nu. 
  • Waarden: Wat vind je belangrijk in het leven? Goede gezondheid, fijne vrienden, religie, creativiteit, kennis opdoen? Je leert erachter te komen wat voor jou belangrijk punten zijn die je leven de moeite waard maken. 
  • Toegewijde actie: Wat ga jij doen om de waarden die je voor jezelf hebt vastgelegd na te streven? Stap voor stap kom je dichterbij je doel. 

Effectiviteit van ACT therapie 

ACT therapie is bewezen effectief. Dat blijkt uit het predicaat ‘evidence based’ dat in de Verenigde staten aan de therapie werd toegekend door de APA (American Psychology Association). Volgens hen is er overtuigend bewijs dat ACT therapie werkt. De snelle toename van de populariteit van de therapie doet tevens vermoeden dat er veel successen worden geboekt bij deze vorm van therapie.

ACT therapie bij depressie 

ACT therapie is een effectieve behandelmethode voor mensen die kampen met depressie. Hoewel de therapie er niet is om je depressie te genezen kun je dankzij ACT therapie wel veel beter met je depressie leren omgaan, iets wat het leven met depressie vaak een stukje lichter maakt. 

ACT therapie bij angst 

Ook als je last hebt van angsten of fobieën kan ACT therapie je leven makkelijker maken. Je focust je namelijk niet zozeer op je gedachten maar op je gedrag. Wat doe jij als je angstig wordt, en wat je kun je doen om je beter te voelen op zo’n moment? ACT therapie leert je deze gedragingen beter te sturen. 

ACT therapie bij andere aandoeningen 

ACT therapie kan verlichting geven bij allerlei soorten aandoeningen, zowel lichamelijke als mentale. Dat komt omdat de therapie niet gericht is op het genezen van je aandoening, maar de focus legt op het omgaan met je aandoening. Het is dus therapie vanuit een ander perspectief dan dat je misschien gewend bent.  

ACT therapie ervaringen 

ACT ervaring van Ineke 

Ineke schrijft in haar blog ‘een ervaring met Mindfulness en ACT’ het volgende: 

“Het gaf mij meer rust; rust in mijn hoofd, meer evenwicht, energie, leven in het nu, met aandacht voor het nu, loslaten, verwerken.” 

Lees hier meer over de ACT ervaring van Ineke.

ACT ervaring van Josephine

In haar blog op de site ‘life of Fini’ schrijft Josephine over haar ervaring met ACT: 

“Het blijft een dagelijkse uitdaging om mijn situatie te accepteren. Op de momenten dat het mij lukt, geeft het rust en ruimte. Maar mijn geest is hardnekkig en vervalt snel weer in zijn strijdvaardige staat. En vooral deze strijd kost veel energie, terwijl het principe van ACT er vanuit gaat dat als ik meer accepteer, er ook meer energie overblijft om te besteden aan een waardevol leven.” 

Lees hier de hele tekst van de blog ‘de wondere wereld van therapie’, die werd geschreven door Josephine. 

ACT ervaring van Rina

 “Door deze therapie ben ik erachter gekomen dat ik vooral veel van mezelf moest en dat ik dan nog nooit goed genoeg was. Door me in ongemakkelijke situaties te storten en te ervaren wat dit me juist bracht heb ik meer los kunnen laten. Ik merk dat ik nu beter in mijn vel zit en doe wat ik zelf wil en belangrijk vindt.” 

Hier lees je meer over de ervaring van Rina met ACT therapie.

Hoeveel kost ACT therapie? 

Ben je inmiddels nieuwsgierig geworden naar ACT therapie en denk je dat het jou misschien wel kan helpen om wat positiever in het leven te staan? Dan ben je waarschijnlijk ook benieuwd naar wat dat nou eigenlijk kost, zo’n therapiesessie.

ACT therapie valt onder de psychosociale therapie. Dit soort therapieën wordt door de meeste zorgverzekeraars vergoed via de aanvullende zorgverzekering. Die kosten gaan dan niet van je eigen risico af. Om zeker te weten of jij in aanmerking komt voor de vergoeding kun je het beste even contact opnemen met je zorgverzekeraar. 

De geschiedenis achter ACT therapie 

ACT therapie is nog niet zo heel lang geleden ontwikkelt door de Amerikaanse psycholoog en Steven Hayes. Hij is tevens hoogleraar aan de University of Nevada. De therapie vindt zijn oorsprong in gedragsanalyse, met als stevige fundatie de Relational Frame Theory. 

Hayes baseert zijn ACT therapie op boeddhistisch inzichten in de onvermijdelijkheid van menselijk leed. Maar dat is dan ook de enige link naar deze stroming. Hoewel ACT therapie wel lijkt op cognitieve gedragstherapie (CGT) is het grote verschil dat ACT zich richt op de functie van de gedachten van de cliënt en CGT zich richt op de inhoud van die gedachten. 

ACT therapie bestaat sinds het eind van de 20ste eeuw. Sindsdien zijn er talloze onderzoeken gedaan naar de werking van de therapie. In 2011 achtte de American Psychology Association de therapie voldoende bewezen en beloonde dit met het predikaat ‘evidence-based’, oftewel ‘wetenschappelijk bewezen’. 

Online ACT therapie met Mindler 

Om ACT therapie te kunnen volgen hoef je niet de gang te maken naar het kantoor van een psycholoog. Je kunt de therapie online volgen met Mindler. Een groot voordeel hiervan is dat je contact hebt met je behandelaar vanuit je eigen woonkamer. Je kunt dus in je eigen vertrouwde omgeving aan de slag met de oefeningen en overleggen met je behandelaar. Bovendien heb je bij Mindler niet te maken met lange wachtlijsten, je kunt direct beginnen met je therapie! 

Online ACT coach 

Het is ook mogelijk om een ACT coach in te schakelen via Mindler. Dit zijn coaches die hun werkwijze baseren op de ACT therapie. Samen met je coach pas je onderdelen van ACT direct toe op jouw leven en kun je de juiste keuzes blijven maken. 

Begin nu met online ACT therapie – Download Mindler! 

Overtuigd geraakt van de positieve effecten die ACT therapie op je leven kan hebben en wil je er meteen mee aan de slag? Aarzel dan niet langer en download nu de app van Mindler. 

In de app kun je meer lezen over de werkwijze van verschillende behandelaars. Je kiest vervolgens de behandelaar uit die jou het meeste aanspreekt en je kunt direct een afspraak inplannen voor een intakegesprek. 

Samen met je behandelaar bepaal je daarna het vervolgtraject. Geen wachtlijsten en sessies die je gewoon vanaf thuis op de bank kunt volgen. Begin nu aan jou ACT traject, zodat je binnenkort weer volop van je leven kunt genieten. 

Maaike Terheggen

certified-certificate

Psycholoog sinds 1998

Annemarie Persyn

certified-certificate

Psycholoog sinds 1997

Annet Woudenberg

certified-certificate

Psycholoog sinds 1990

Odyl Rozendaal

certified-certificate

Psycholoog sinds 2014

Rianne den Hamer

certified-certificate

Psycholoog sinds 2000

Petra Rendering

certified-certificate

Psycholoog sinds 2002

Chantal van Ree

certified-certificate

Psycholoog sinds 2001

Monique Brakeboer

certified-certificate

Psycholoog sinds 2005

Michelle de Mol

certified-certificate

Psycholoog sinds 2016

Anita Noppe

certified-certificate

Psycholoog sinds 2010

Tessa Reuneker

certified-certificate

Psycholoog sinds 2012

Caroline Korsten

certified-certificate

Psycholoog sinds 2004

Zonder toestemming  van Nienke Meek mogen deze foto's niet worden gepubliceerd door derden. Deze foto's zijn voor intern gebruik van Invivo, zoals bijv op websites en andere eigen socialmedia uittingen.

Saskia Lamers

certified-certificate

Psycholoog sinds 2000

Marianne Jensen Lokas

certified-certificate

Psycholoog sinds 2009

Janneke Delsing

certified-certificate

Psycholoog sinds 2000

Elena van der Puij

certified-certificate

Psycholoog sinds 2006

Ammani Cherpanath

certified-certificate

Psycholoog sinds 2013

Tessa Stoel

certified-certificate

Psycholoog sinds 2013

Eva Harteveld

certified-certificate

Psycholoog sinds 2006

Lisa Hitman

certified-certificate

Psycholoog sinds 2006

Fenne Groeneveld

Brigitte Koks

certified-certificate

Psycholoog sinds 2012

Mariska Top

certified-certificate

Psycholoog sinds 2001

Nanda de Jong

certified-certificate

Psycholoog sinds 2014

Nettie Herrmann

certified-certificate

Psycholoog sinds 1991

Eelke Sistermans

certified-certificate

Psycholoog sinds 1999

Lysbeth de Boer

certified-certificate

Psycholoog sinds 2014

Agnes Moyene-Jansen

certified-certificate

Psycholoog sinds 1989

Charlotte de Kroon

certified-certificate

Psycholoog sinds 1996