Wat is het verschil tussen CGT en psychodynamische therapie?
Cognitieve gedragstherapie (CGT) en psychodynamische therapie verschillen wezenlijk in hun aanpak. CGT richt zich primair op het heden en op het veranderen van negatieve gedachtenpatronen die leiden tot problematisch gedrag. Je leert concrete vaardigheden om anders te denken en te handelen.
Psychodynamische therapie gaat juist dieper in op onbewuste processen en patronen die ontstaan zijn door ervaringen uit je verleden. Deze therapievorm focust op inzicht in de onderliggende oorzaken van je problemen en hoe deze je huidige relaties en gedrag beïnvloeden.
De therapeutische relatie speelt bij beide vormen een rol, maar bij psychodynamische therapie is deze relatie zelf een belangrijk instrument voor verandering.
Wat is CGT (Cognitieve Gedragstherapie) precies?
Cognitieve gedragstherapie is een praktijkgerichte therapievorm die je helpt om de verbanden tussen gedachten, gevoelens en gedrag te herkennen en te veranderen. Bij CGT leer je negatieve of irrationele gedachten (cognities) te herkennen en uit te dagen, wat leidt tot gezondere emoties en gedrag.
Een CGT-behandeling verloopt vaak volgens een duidelijke structuur met huiswerkopdrachten tussen de sessies door. Je werkt met je therapeut aan concrete doelen en leert praktische technieken zoals gedachtenregistratie, ontspanningsoefeningen en exposure (blootstelling aan angstprikkels).
Deze evidence-based therapie heeft een sterke wetenschappelijke basis met veel onderzoek dat de effectiviteit aantoont bij verschillende psychische klachten.
Hoe werkt psychodynamische therapie?
Bij psychodynamische therapie duik je dieper in je onbewuste gedachten en gevoelens. Deze therapievorm is gebaseerd op het idee dat veel van onze huidige problemen wortelen in onopgeloste conflicten en ervaringen uit je verleden, vooral uit je jeugd.
Tijdens de sessies onderzoek je patronen in je relaties, dromen, en spontane gedachten. Je therapeut helpt je om inzicht te krijgen in hoe je verleden je huidig functioneren beïnvloedt. Anders dan bij CGT is er minder focus op direct gedragsadvies of huiswerkopdrachten.
De therapeutische relatie zelf is een belangrijk instrument: de manier waarop je reageert op je therapeut kan inzicht geven in hoe je ook andere relaties aangaat. Deze psychoanalytische benadering heeft zich doorontwikkeld vanuit het werk van Freud en anderen.
Voor welke psychische klachten is CGT het meest effectief?
CGT blijkt bijzonder effectief bij klachten met een duidelijk omschreven symptomenpatroon. De beste resultaten worden behaald bij:
Angststoornissen (paniek, sociale angst, fobieën)
Depressieve klachten
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS)
Eetproblemen
Bij deze aandoeningen kunnen de concrete, gestructureerde technieken van CGT je helpen om snel verbetering te ervaren. De duidelijke focus op specifieke klachten en het aanleren van vaardigheden maakt deze therapie zeer geschikt voor mensen die op korte termijn resultaat willen zien.
Wanneer wordt psychodynamische therapie aanbevolen?
Psychodynamische therapie kan de voorkeur hebben wanneer je worstelt met meer complexe of diepgewortelde psychische problemen, zoals:
Terugkerende patronen in relaties
Identiteitsvraagstukken
Chronische gevoelens van leegte of zinloosheid
Persoonlijkheidsproblematiek
Langdurige, complexe trauma's
Als je al langere tijd klachten ervaart en eerdere behandelingen onvoldoende hebben geholpen, kan de diepere, reflectieve aanpak van psychodynamische therapie waardevol zijn. Deze therapievorm richt zich niet alleen op symptoomverlichting maar ook op structurele verandering in hoe je jezelf en anderen ervaart.
Hoe lang duurt CGT vergeleken met psychodynamische therapie?
CGT is doorgaans korter van duur dan psychodynamische therapie. Een CGT-behandeling bestaat meestal uit 8 tot 20 sessies over een periode van enkele maanden. De therapie is doelgericht en volgt vaak een vooraf bepaald protocol.
Psychodynamische therapie neemt gewoonlijk meer tijd in beslag. Het kan variëren van enkele maanden tot meerdere jaren, afhankelijk van de diepte van de problematiek. Sessies vinden vaak wekelijks plaats en er is meer ruimte voor exploratie zonder vaste tijdslimiet.
Het verschil in duur hangt samen met de verschillende doelen: CGT richt zich op snelle symptoomverlichting, terwijl psychodynamische therapie streeft naar diepere, blijvende verandering.
Wat zijn de kosten en vergoedingen voor CGT en psychodynamische therapie?
De kosten voor beide therapievormen zijn vergelijkbaar per sessie, maar omdat psychodynamische therapie vaak langer duurt, kunnen de totale kosten hoger uitvallen. In Nederland worden kunnen beide therapievormen worden vergoed vanuit de basisverzekering, mits je een verwijzing hebt van je huisarts en je zorgverzekering dat dekt.
Het is belangrijk om te weten dat je eigen risico wordt aangesproken en dat er bij sommige verzekeraars beperkingen kunnen zijn in het aantal sessies dat wordt vergoed. Ook kan er een verschil zijn in vergoeding tussen contracteerde en niet-gecontracteerde zorgaanbieders.
Voor actuele informatie over vergoedingen is het altijd verstandig om contact op te nemen met je zorgverzekeraar.
Hoe kies je tussen CGT en psychodynamische therapie?
Bij het kiezen van een therapievorm spelen verschillende factoren een rol:
Aard van je klachten: acute symptomen of diepere patronen?
Persoonlijke voorkeur: hou je van een gestructureerde aanpak of verkies je een meer open gesprek?
Beschikbare tijd: kun je je committeren aan een langere behandeling?
Eerder resultaat: heb je al eens therapie gevolgd die wel of niet heeft geholpen?
Een intakegesprek met een therapeut kan je helpen een weloverwogen keuze te maken. Soms kan een combinatie van beide benaderingen of het beginnen met één vorm en later overstappen naar de andere ook een goede optie zijn.
Essentiële inzichten in therapiekeuze: CGT of psychodynamische therapie
Er bestaat geen 'beste' therapievorm – het gaat erom wat het beste bij jou en je specifieke situatie past. Beide therapievormen hebben hun waarde bewezen en kunnen je helpen om je mentale gezondheid te verbeteren.
Onthoud dat een goede klik met je therapeut vaak net zo belangrijk is als de gekozen therapievorm. Als je twijfelt, aarzel dan niet om advies te vragen aan een professional.
Bij Mindler geloven we in een persoonlijke aanpak. Onze psychologen zijn gespecialiseerd in verschillende therapievormen en kunnen samen met jou bepalen welke behandeling het beste aansluit bij jouw behoeften. Via onze app kun je eenvoudig een psycholoog kiezen die bij je past en videoafspraken plannen wanneer het jou uitkomt – zonder wachttijd en van de vertrouwde omgeving van je eigen huis.